Navigation – Plan du site

AccueilNuméros11O logice Stoików

Texte intégral

1O logice Stoików pisali Prantl, Zeller, Brochard. Żaden z nich nie zrozumiał tej logiki, bo żaden z nich nie miał dostatecznego wykształcenia logicznego. Co prawda, nie można im nawet robić z tego zarzutu, bo skądże się mieli logiki nauczyć ? Sądy ich o logice stoickiej nie mają żadnej wartości.

2Dopiero dziś wiemy, dzięki logice matematycznej, że logika Stoików jest systemem całkowicie różnym od syllogistyki Arystotelesa. Logika stoicka bowiem jest odpowiednikiem dzisiejszej "teorji dedukcji" w znaczeniu, w jakiem używają tych wyrazów Whitehead i Russell w dziele "Principia mathematica". Jest to więc teorja, w której występują tylko zmienne zdaniowe, gdy natomiast w syllogistyce Arystotelesa występują tylko zmienne nazwowe. Wiemy dziś także, że logika stoicka, jako teorja zmiennej zdaniowej, jest podstawowym systemem logicznym o znaczeniu nierównie większem i ogólniejszem od logiki arystotelesowej. Porządnie zbudowany system logiki arystotelesowej musi opierać się już na tezach teorji dedukcji, a więc na logice stoickiej. Uświadamiali sobie, jak się zdaje, ten stan rzeczy Stoicy, a nawet i niektórzy Perypatetycy, jak np. Boëthos według świadectwa Galena.

3Z tego punktu widzenia należy historję logiki stoickiej napisać na nowo i dotychczasowe oceny tej logiki poddać rewizji. Badając źródła, przekonałem się, że jakkolwiek cenne jest dzieło Arnima "Stoicorum veterum fragmenta", to jednak nie wystarcza ono da całkowitego poznania logiki stoickiej. Trzeba sięgnąć do samych autorów. Najważniejszym z nich zdaje mi się być Sextus Empiryk, który logikę stoicką rozumie doskonale (teksty jego wymagają w niektórych miejscach, np. Adv. math. VIII 230 – 233, [279] oczywistej niemal rekonstrukcji) ; potem idą komentatorowie Arystotelesa, zwłaszcza Aleksander ; wreszcie Galenus. Na szczególniejszą uwagę zasługuje Galena "Wstęp do dialektyki", odkryty w wieku XIX‑ym przez Minasa. Ostatnie może miejsce w tym szeregu autorów zajmuje Diogenes Laercjusz. Ciekawy fragment logiki stoickiej, pominięty przez Prantla i Arnima, znajduje się u Origenesa "Contra Celsum".
W dyskusji zabierali głos PP. Heryng i Referent.

Haut de page

Pour citer cet article

Référence papier

Jan Lukasiewicz, « O logice Stoików »Philosophie antique, 11 | 2011, 8.

Référence électronique

Jan Lukasiewicz, « O logice Stoików »Philosophie antique [En ligne], 11 | 2011, mis en ligne le 01 novembre 2018, consulté le 10 juin 2024. URL : http://0-journals-openedition-org.catalogue.libraries.london.ac.uk/philosant/1227 ; DOI : https://0-doi-org.catalogue.libraries.london.ac.uk/10.4000/philosant.1227

Haut de page

Droits d’auteur

CC-BY-NC-ND-4.0

Le texte seul est utilisable sous licence CC BY-NC-ND 4.0. Les autres éléments (illustrations, fichiers annexes importés) sont « Tous droits réservés », sauf mention contraire.

Haut de page
Rechercher dans OpenEdition Search

Vous allez être redirigé vers OpenEdition Search